Whitney Johnson, một trong những nhà tư tưởng quản trị hàng đầu thế giới được Harvard Business Review vinh danh trong danh sách Thinkers50, từng là nhà phân tích tài chính sắc sảo trên Phố Wall và đồng sáng lập quỹ đầu tư cùng Clayton Christensen – cha đẻ của lý thuyết Đột phá Sáng tạo. Chính Christensen đã thay đổi cuộc đời bà bằng một câu nói đơn giản nhưng sâu sắc: “Whitney, nếu anh chị muốn phát triển tổ chức, hãy phát triển con người trước.” Từ đó, cuốn sách Build an A-Team (bản tiếng Việt: Quản Lý Nhân Sự Chuyên Nghiệp) ra đời – không phải lý thuyết suông trên giấy, mà là công thức thực chiến đã giúp hàng loạt startup và tập đoàn khổng lồ giữ chân nhân tài, biến đội ngũ bình thường thành những A-Player bất khả chiến bại, thay vì chứng kiến họ chán nản rồi nhảy việc hàng loạt.
Cốt lõi của cuốn sách xoay quanh mô hình “Đường cong học tập chữ S” (S-Curve of Learning), một khái niệm đơn giản nhưng mạnh mẽ mà Johnson sử dụng để giải thích hành trình phát triển của mỗi nhân viên. Ở đáy đường cong, nhân viên mới giống như những nhà thám hiểm – tăng trưởng chậm, cần hướng dẫn nhiều, và dễ nản lòng vì mọi thứ còn lạ lẫm. Khi lên đến giữa đường cong, họ bước vào “vùng vàng” (Sweet Spot), nơi tăng trưởng bùng nổ, năng suất cao nhất, và sự hài lòng đạt đỉnh điểm nhờ những thử thách phù hợp và cơ hội học hỏi liên tục. Nhưng khi chạm đến đỉnh đường cong, họ trở thành bậc thầy – làm việc hiệu quả nhưng thiếu động lực, dễ rơi vào trạng thái tự mãn, nhàm chán, và thường nhảy việc chỉ sau 18-24 tháng nếu không có gì mới mẻ. Thông điệp cốt lõi mà Johnson nhấn mạnh xuyên suốt cuốn sách là: “Nhân viên không nghỉ việc vì lương thấp – họ nghỉ vì ngừng phát triển.” Để giữ chân những tài năng hàng đầu, lãnh đạo phải liên tục tạo cơ hội cho họ “nhảy” sang một đường cong chữ S mới, nơi họ lại được thử thách và học hỏi.
Dựa trên mô hình này, Johnson đưa ra sáu nguyên tắc quản lý nhân sự đỉnh cao, được trình bày rõ ràng và dễ áp dụng, giúp bất kỳ lãnh đạo nào cũng có thể xây dựng một đội ngũ bất khả chiến bại. Đầu tiên là xây dựng môi trường làm việc hiệu quả, với tỷ lệ lý tưởng: 15-20% nhân viên ở đáy đường cong để mang lại sự tươi mới, 70% ở giữa để đảm bảo năng suất cao, và chỉ 10-15% ở đỉnh để tránh tình trạng trì trệ do thiếu sáng tạo. Nếu đội ngũ toàn “bậc thầy” ở đỉnh, tổ chức sẽ dần chết mòn vì không còn ý tưởng mới; ngược lại, nếu toàn người mới, lãnh đạo sẽ kiệt sức vì phải đào tạo liên tục. Nguyên tắc thứ hai nhấn mạnh việc lắng nghe ý kiến nhân viên – Johnson khuyên các lãnh đạo nên hỏi câu hỏi vàng mỗi quý: “Hiện tại bạn đang ở đâu trên đường cong học tập chữ S của mình?” Câu trả lời sẽ tiết lộ liệu họ đang hào hứng hay sắp chán nản, giúp anh chị điều chỉnh kịp thời.
Tiếp theo, kỹ năng ra quyết định hiệu quả được Johnson nâng tầm bằng cách tuyển dụng không chỉ để “lấp chỗ trống” mà để mở ra đường cong mới cho ứng viên. Bà gợi ý câu hỏi phỏng vấn thần thánh: “Lần cuối bạn làm một việc gì đó lần đầu tiên là khi nào?” Nếu họ không nhớ nổi, đừng tuyển – vì họ đã quen với sự thoải mái ở đỉnh đường cong và sẽ nhanh chóng mất động lực. Nguyên tắc thứ tư tập trung vào việc tạo cơ hội cho nhân viên sáng tạo và đột phá, với bảy chất xúc tác (accelerators) để đẩy họ lên “vùng vàng” nhanh chóng: chấp nhận rủi ro đúng đắn, phát huy thế mạnh riêng biệt, ôm lấy ràng buộc (vì ràng buộc chính là mẹ đẻ của sáng tạo), chiến đấu với sự tự mãn, lùi một bước để tiến ba bước, tôn vinh thất bại đúng mức, và luôn khuyến khích tinh thần khám phá. Johnson minh họa rằng nhân viên ở sweet spot thường làm việc gấp 3-5 lần so với những người ở mastery, đơn giản vì họ được học hỏi mỗi ngày – một ví dụ điển hình cho thấy tại sao các công ty Việt Nam thường mất nhân tài khi ép họ lặp lại công việc nhàm chán, như bắt người sáng tạo đi làm báo cáo Excel suốt.
Nâng cao hiệu suất làm việc là nguyên tắc thứ năm, nơi Johnson khuyên đừng cố “sửa điểm yếu” của nhân viên mà hãy giao việc phù hợp với vùng vàng của họ: “Đừng biến thiên nga thành vịt chỉ vì bạn cần một con vịt.” Cuối cùng, theo dõi và khích lệ nhân viên bằng cách nhận biết khi họ chạm đỉnh đường cong – lúc này, đừng chỉ thưởng tiền (vì họ đã có đủ), mà hãy trao cho họ dự án mới, vai trò mới, thậm chí chuyển bộ phận để khơi dậy động lực. Nếu không, họ sẽ tự tìm đường cong mới ở công ty khác.
Một câu nói khắc cốt ghi tâm trong sách, nằm ngay từ những trang đầu: “Hãy trở thành nhà lãnh đạo mà ai cũng muốn làm việc cùng.” Không phải “làm việc cho”, mà “làm việc cùng” – sự khác biệt tinh tế giữa một sếp thông thường và một lãnh đạo huyền thoại. Tôi đã áp dụng mô hình này cho đội ngũ của mình: hỏi từng người về vị trí trên đường cong S, rồi điều chỉnh công việc phù hợp. Kết quả? Tỷ lệ nghỉ việc giảm 70%, năng suất tăng vọt, và nhân viên tự nguyện ở lại vì họ cảm nhận được sự phát triển thực sự.
Cảm ơn ACE đã theo dõi. Nếu thấy hữu ích, hãy lan tỏa đến đồng nghiệp và bạn bè để cùng nhau nâng tầm tư duy & phát triển bản thân cùng Shasu nhé. Giá trị chỉ lớn khi được trao đi ạ
Ngoài mảng dịch vụ tuyển dụng headhunter tại thị trường Việt Nam, Shasu thêm mảng tuyển dụng di trú, nhờ ACE lan tỏa đến ai cần biết các con đường định cư: https://news.shasu-group.com/2024/05/24/cac-con-duong-de-co-quoc-tich-my-canada-uc-chau-au-tro-thanh-cong-dan-toan-cau/
Contact us: zalo.me/3375386215881414131
